UNTOUCHABLES NEWS.28.04.2024.BY TEAM SIVAJI.CHENNAI.26
BYST and DICCI Join Forces to Empower 5000 Dalit Entrepreneurs as Job Creators

The partnership will extend credit support, training, and counseling to SMEs led by Dalits.
New Delhi- Breaking barriers and fostering inclusivity, the Bharatiya Yuva Shakti Trust (BYST) and India’s largest Dalits’ Industry body, Dalit Indian Chamber of Commerce and Industry (DICCI) have forged a transformative alliance aimed at empowering Dalit youth across India.
This groundbreaking partnership, signed on April 26th in Delhi, signifies a pivotal step towards creating 5000 Dalit entrepreneurs, 20% of which will be women.
Through a comprehensive framework of credit support, training, and counseling, BYST and DICCI aspire to catalyze a wave of entrepreneurship, transcending the boundaries of caste-based discrimination and unlocking the economic potential of marginalized communities.
Through this partnership, BYST and DICCI will provide counseling to 1000 Dalit young entrepreneurs. These youth will be counseled by BYST’s network of mentors and Mentor Clinics on basic concepts of entrepreneurship, banking practices, customer relations, account keeping, project preparation, and soft skills in the art of selling, etc.
The free training program (Entrepreneur Online Learning- EOL) will last for 2-3 days and will enable them to fine-tune and convert their ideas into concrete business plans. BYST and DICCI will also extend credit linkages and mentoring support to 250 Dalit youth with an average loan ticket size of 4 lakhs per individual to facilitate easy establishment and running of business. Access to credit will be provided through BYST’s extensive network of institutional lending partners like Bank of Baroda (BOB), Indian Overseas Bank (IOB), Indian Bank, IDBI, State Bank of India, and Central Bank of India.
High-flier Dalit entrepreneur members of DICCI will also get training and support under the Sustaining Entrepreneurship & Green business Program, which provides a basic understanding of (ESG) Environmental, Social, Gender, and Governance aspects and its integration into business practices. These entrepreneurs have a minimum turnover in the range of 10-20 lakhs and generate a minimum of 8-10 direct jobs.
Commenting on the collaboration, Lakshmi Venkataraman Venkatesan, Founding and Managing Trustee of Bharatiya Yuva Shakti Trust, said, “The Dalit community still faces challenges due to discrimination, hindering their pursuit of high-paying jobs and business opportunities. Barriers like limited access to capital, resources, and mentoring support persist, hindering their success. Caste-based discrimination is evident in banking and corporate settings, which makes equitable access to opportunities even more important. Eradicating caste biases is crucial for nurturing an inclusive economy. “
She further said, “When I heard Dr. Ambedkar’s quote from my father Honorable former President Mr. R Venkataraman, “If you believe in living a respectable life, you believe in self-help which is the best help,” it resonated deeply with me. By incorporating affirmative action in higher education institutions, Dr. Ambedkar ensured that generations of Dalit youth would be able to compete on a more equal footing in the livelihoods sphere. For me, personally, Dr. Ambedkar’s quote served as a guiding principle when I founded Bharatiya Yuva Shakti Trust in 1992, with the goal of enabling India’s underserved youth to become job creators, rather than job seekers. This partnership strengthens our commitment to empower Dalit entrepreneurship in India.”
DICCI Founder Chairman Padmashri Dr. Milind Kamble stated that while DICCI is working on the vision of Developed India @2047, towards the empowerment of SCs, STs Entrepreneurs covering their social, educational, and economic empowerment, with access to build and sustain competitive manufacturing enterprises, both large and small, and realize the vision of Make in India for the world, Dalit Entrepreneurs need to be supported, strengthened, and empowered. This partnership with BYST would enable accelerating the economic growth, a sizeable potential of the SC entrepreneurship for sustainable inclusive development.
Additionally, BYST will provide mentor development accreditation to the members of DICCI through mentor training and assessment, mentor practical training, mentor peer learning, mentor certification, and mentor upskilling through webinars, bi-monthly networking meets, mentor chapters programs. BYST will support DICCI in co-creating an entrepreneurship ecosystem in the educational institutes and Incubation centers. BYST and DICCI will also work together on organizing seminars and workshops on B2B, B2C, B2G engagement, policymaking with governments and industries, participating in business trade fairs, and convergence with Government SC/ST schemes.
Padmashri Ravi Narra, President, DICCI, expressed his enthusiasm, saying, “DICCI has Established Business Facilitation Centers (BFCs) in 5 locations (Pune, Delhi, Hyderabad, Chennai, Mumbai, Bhopal Jaipur), to identify aspiring and existing SC-ST entrepreneurs to bring them into the fold of a highly professional Entrepreneurial Ecosystem and handhold them for success.
This partnership with BYST through Mentoring clinics would nourish entrepreneurship and providing support every step of the way, BYST and DICCI look forward to converting the dreams of SC/ST entrepreneurs into reality.
About BYST-
For the past three decades, BYST has been creating economic opportunities for young men and women from marginalized sections of Indian society.
BYST assists disadvantaged youth in developing business ideas into viable enterprises under the guidance of mentors, fostering a transition from job seekers to job creators. To date, BYST has mentored rural entrepreneurs, generating 3,20,000 employment opportunities (direct & indirect) across the country.
Courtesy : The Mooknayak.
BYST மற்றும் DICCI இணைந்து 5000 தலித் தொழில்முனைவோரை வேலை வாய்ப்பு உருவாக்குனர்களாக மேம்படுத்துகிறது

கூட்டாண்மையானது தலித்துகள் தலைமையிலான SME களுக்கு கடன் ஆதரவு, பயிற்சி மற்றும் ஆலோசனைகளை வழங்கும்.
புது தில்லி- தடைகளைத் தகர்த்து, உள்ளடக்கத்தை வளர்த்து, பாரதிய யுவ சக்தி அறக்கட்டளை (BYST) மற்றும் இந்தியாவின் மிகப்பெரிய தலித்துகளின் தொழில் அமைப்பான தலித் இந்திய வர்த்தக மற்றும் தொழில் சங்கம் (DICCI) ஆகியவை இந்தியா முழுவதும் தலித் இளைஞர்களுக்கு அதிகாரம் அளிக்கும் நோக்கில் ஒரு மாற்றுக் கூட்டணியை உருவாக்கியுள்ளன.
ஏப்ரல் 26 ஆம் தேதி டெல்லியில் கையெழுத்திடப்பட்ட இந்த அற்புதமான கூட்டாண்மை, 5000 தலித் தொழில்முனைவோரை உருவாக்குவதற்கான ஒரு முக்கிய படியைக் குறிக்கிறது, அவர்களில் 20% பெண்கள்.
கடன் ஆதரவு, பயிற்சி மற்றும் ஆலோசனையின் ஒரு விரிவான கட்டமைப்பின் மூலம், BYST மற்றும் DICCI ஆகியவை தொழில்முனைவோரின் அலையை ஊக்குவிக்க விரும்புகின்றன, சாதி அடிப்படையிலான பாகுபாடுகளின் எல்லைகளைத் தாண்டி, விளிம்புநிலை சமூகங்களின் பொருளாதார திறனைத் திறக்கின்றன.
இந்த கூட்டாண்மை மூலம், BYST மற்றும் DICCI 1000 தலித் இளம் தொழில்முனைவோருக்கு ஆலோசனை வழங்கும். இந்த இளைஞர்களுக்கு BYST இன் வழிகாட்டிகள் மற்றும் வழிகாட்டி கிளினிக்குகளின் நெட்வொர்க் மூலம் தொழில்முனைவு, வங்கி நடைமுறைகள், வாடிக்கையாளர் உறவுகள், கணக்கு வைத்தல், திட்டத் தயாரிப்பு மற்றும் விற்பனைக் கலையில் மென்மையான திறன்கள் போன்ற அடிப்படைக் கருத்துக்கள் குறித்து ஆலோசனை வழங்கப்படும்.
இலவசப் பயிற்சித் திட்டம் (Entrepreneur Online Learning- EOL) 2-3 நாட்களுக்கு நீடிக்கும், மேலும் அவர்களின் யோசனைகளை உறுதியான வணிகத் திட்டங்களாக மாற்றவும், அவற்றைச் சிறப்பாக மாற்றவும் உதவும். BYST மற்றும் DICCI ஆகியவை 250 தலித் இளைஞர்களுக்கு கடன் இணைப்புகள் மற்றும் வழிகாட்டுதல் ஆதரவை வழங்கும், ஒரு நபருக்கு சராசரியாக 4 லட்சம் கடன் டிக்கெட் அளவுடன், எளிதாக வணிகத்தை நிறுவுவதற்கும் நடத்துவதற்கும் வசதியாக இருக்கும். பாங்க் ஆஃப் பரோடா (BOB), இந்தியன் ஓவர்சீஸ் வங்கி (IOB), இந்தியன் வங்கி, IDBI, பாரத ஸ்டேட் வங்கி மற்றும் சென்ட்ரல் பேங்க் ஆஃப் இந்தியா போன்ற BYST இன் நிறுவன கடன் கூட்டாளர்களின் விரிவான நெட்வொர்க் மூலம் கடனுக்கான அணுகல் வழங்கப்படும்.
DICCI இன் உயர்தர தலித் தொழில்முனைவோர் உறுப்பினர்களும் நீடித்த தொழில்முனைவு மற்றும் பசுமை வணிகத் திட்டத்தின் கீழ் பயிற்சி மற்றும் ஆதரவைப் பெறுவார்கள், இது (ESG) சுற்றுச்சூழல், சமூகம், பாலினம் மற்றும் ஆளுகை அம்சங்கள் மற்றும் வணிக நடைமுறைகளில் அதன் ஒருங்கிணைப்பு பற்றிய அடிப்படை புரிதலை வழங்குகிறது. இந்த தொழில்முனைவோர் குறைந்தபட்ச விற்றுமுதல் 10-20 லட்சம் வரம்பில் உள்ளனர் மற்றும் குறைந்தபட்சம் 8-10 நேரடி வேலைகளை உருவாக்குகிறார்கள்.
பாரதிய யுவ சக்தி அறக்கட்டளையின் நிறுவனர் மற்றும் நிர்வாக அறங்காவலர் லக்ஷ்மி வெங்கட்ராமன் வெங்கடேசன் கூறுகையில், “தலித் சமூகம் இன்னும் அதிக ஊதியம் பெறும் வேலைகள் மற்றும் வணிக வாய்ப்புகளைத் தேடுவதில் இடையூறு விளைவிக்கும் பாகுபாடு காரணமாக சவால்களை எதிர்கொள்கிறது. மூலதனத்திற்கான வரம்புக்குட்பட்ட அணுகல், வளங்கள் மற்றும் வழிகாட்டுதல் ஆதரவு போன்ற தடைகள் நீடிக்கின்றன, அவற்றின் வெற்றியைத் தடுக்கின்றன. வங்கி மற்றும் கார்ப்பரேட் அமைப்புகளில் சாதி அடிப்படையிலான பாகுபாடு தெளிவாக உள்ளது, இது வாய்ப்புகளுக்கான சமமான அணுகலை இன்னும் முக்கியமானது. உள்ளடக்கிய பொருளாதாரத்தை வளர்ப்பதற்கு சாதிய சார்புகளை ஒழிப்பது மிகவும் முக்கியமானது. "
அவர் மேலும் கூறினார், “டாக்டர் அம்பேத்கரின் மேற்கோள்களை எனது தந்தை மாண்புமிகு முன்னாள் குடியரசுத் தலைவர் திரு.ஆர்.வெங்கடராமன் அவர்கள் கேட்டபோது, “நீங்கள் ஒரு மரியாதைக்குரிய வாழ்க்கையை நம்பினால், சுய உதவியை நம்புங்கள், அதுவே சிறந்த உதவி” என்று அது ஆழமாக எதிரொலித்தது. என்னை. உயர்கல்வி நிறுவனங்களில் உறுதியான நடவடிக்கையை இணைப்பதன் மூலம், தலித் இளைஞர்களின் தலைமுறைகள் வாழ்வாதாரத் துறையில் மிகவும் சமமான நிலையில் போட்டியிட முடியும் என்பதை டாக்டர் அம்பேத்கர் உறுதி செய்தார். 1992 இல் பாரதிய யுவ சக்தி அறக்கட்டளையை நான் நிறுவியபோது, தனிப்பட்ட முறையில், டாக்டர் அம்பேத்கரின் மேற்கோள், இந்தியாவின் பின்தங்கிய இளைஞர்களை வேலை தேடுபவர்களாக அல்லாமல், வேலைவாய்ப்பாளர்களாக மாற்றுவதை இலக்காகக் கொண்டு வழிகாட்டும் கொள்கையாக செயல்பட்டது. இந்த கூட்டாண்மை இந்தியாவில் தலித் தொழில்முனைவோரை மேம்படுத்துவதற்கான எங்கள் உறுதிப்பாட்டை வலுப்படுத்துகிறது.
டிஐசிசிஐ நிறுவனர் தலைவர் பத்மஸ்ரீ டாக்டர் மிலிந்த் காம்ப்ளே கூறுகையில், டிஐசிசிஐ வளர்ச்சியடைந்த இந்தியா @2047 என்ற பார்வையில், எஸ்சி, எஸ்டி தொழில்முனைவோர்களின் சமூக, கல்வி மற்றும் பொருளாதார மேம்பாட்டை உள்ளடக்கி, போட்டித் தொழில் நிறுவனங்களை உருவாக்குவதற்கும் நிலைநிறுத்துவதற்கும் அணுகல் அளிக்கும் நோக்கில் செயல்படுகிறது. , பெரியது மற்றும் சிறியது, மற்றும் உலகத்திற்கான மேக் இன் இந்தியா என்ற பார்வையை உணர்ந்து, தலித் தொழில்முனைவோர் ஆதரிக்கப்பட வேண்டும், பலப்படுத்தப்பட வேண்டும் மற்றும் அதிகாரம் அளிக்கப்பட வேண்டும். BYST உடனான இந்த கூட்டாண்மை பொருளாதார வளர்ச்சியை விரைவுபடுத்த உதவும், இது நிலையான உள்ளடக்கிய வளர்ச்சிக்கான எஸ்சி தொழில்முனைவோரின் கணிசமான ஆற்றலாகும்.
கூடுதலாக, BYST ஆனது DICCI இன் உறுப்பினர்களுக்கு வழிகாட்டி பயிற்சி மற்றும் மதிப்பீடு, வழிகாட்டி நடைமுறைப் பயிற்சி, வழிகாட்டி சக கற்றல், வழிகாட்டி சான்றிதழ் மற்றும் வெபினார்கள், இருமாத நெட்வொர்க்கிங் சந்திப்புகள், வழிகாட்டி அத்தியாயங்கள் திட்டங்கள் மூலம் வழிகாட்டி மேம்பாடு ஆகியவற்றின் மூலம் வழிகாட்டி மேம்பாட்டு அங்கீகாரத்தை வழங்கும். BYST கல்வி நிறுவனங்கள் மற்றும் இன்குபேஷன் மையங்களில் ஒரு தொழில்முனைவோர் சூழலை உருவாக்குவதற்கு DICCI க்கு ஆதரவளிக்கும். BYST மற்றும் DICCI ஆகியவை B2B, B2C, B2G ஈடுபாடு, அரசாங்கங்கள் மற்றும் தொழில் நிறுவனங்களுடனான கொள்கை உருவாக்கம், வணிக வர்த்தக கண்காட்சிகளில் பங்கேற்பது மற்றும் அரசாங்க SC/ST திட்டங்களுடன் ஒன்றிணைதல் ஆகியவற்றில் கருத்தரங்குகள் மற்றும் பட்டறைகளை ஏற்பாடு செய்வதிலும் இணைந்து செயல்படும்.
டிஐசிசிஐயின் தலைவர் பத்மஸ்ரீ ரவி நர்ரா தனது உற்சாகத்தை வெளிப்படுத்தினார், “டிஐசிசிஐ 5 இடங்களில் (புனே, டெல்லி, ஹைதராபாத், சென்னை, மும்பை, போபால் ஜெய்ப்பூர்) வணிக வசதி மையங்களை (பிஎப்சி) நிறுவியுள்ளது. தொழில்முனைவோர் அவர்களை மிகவும் தொழில்முறை தொழில் முனைவோர் சுற்றுச்சூழல் அமைப்பிற்குள் கொண்டு வந்து வெற்றிக்காக கைப்பிடிக்க வேண்டும்.
வழிகாட்டுதல் கிளினிக்குகள் மூலம் BYST உடனான இந்த கூட்டாண்மை தொழில்முனைவோரை வளர்க்கும் மற்றும் ஒவ்வொரு அடியிலும் ஆதரவை வழங்கும், SC/ST தொழில்முனைவோரின் கனவுகளை நனவாக்க BYST மற்றும் DICCI எதிர்பார்க்கின்றன.
BYST பற்றி-
கடந்த மூன்று தசாப்தங்களாக, BYST ஆனது இந்திய சமூகத்தின் விளிம்புநிலைப் பிரிவைச் சேர்ந்த இளைஞர்களுக்கும் பெண்களுக்கும் பொருளாதார வாய்ப்புகளை உருவாக்கி வருகிறது.
BYST பின்தங்கிய இளைஞர்களுக்கு வழிகாட்டிகளின் வழிகாட்டுதலின் கீழ் வணிக யோசனைகளை சாத்தியமான நிறுவனங்களாக உருவாக்க உதவுகிறது, வேலை தேடுபவர்களிடமிருந்து வேலை உருவாக்குபவர்களாக மாறுவதை ஊக்குவிக்கிறது. இன்றுவரை, BYST கிராமப்புற தொழில்முனைவோருக்கு வழிகாட்டியாக உள்ளது, நாடு முழுவதும் 3,20,000 வேலை வாய்ப்புகளை (நேரடி மற்றும் மறைமுக) உருவாக்கியுள்ளது.
உபயம்: தி மூக்நாயக
MADHYA PRADESH NEWS STATE
Bhopal News: Taking advantage of separation from husband, grew close to Dalit woman, raped on the pretext of marriage

By Ravindra Soni
Navdunia Representative, Bhopal Bhopal Crime News. Bilkhiriya police station has registered a case of rape against a young man on the complaint of a woman. The accused youth was physically exploiting the Dalit woman for a year on the pretext of marriage. Recently, when the woman pressurized him to marry her, the young man silently disappeared leaving the woman. After receiving the complaint, the police registered a criminal case and started searching for the accused.
The victim had come to Bhopal a year ago
According to Bilkhiriya police station, the 29-year-old woman is originally a resident of Chhindwara. A year ago, after a dispute with her husband, the woman had come to Bhopal in search of work. Here she started working for a contractor in an under construction house in Bilkhiriya area. A young man named Tumesh Sahu works as a mechanic with the same contractor. When they got acquainted while working together, Tumesh lured the woman into marriage and started physically abusing her. When the woman pressured him to marry her, he distanced himself from her. Last week, Tumesh went to his village in Chhattisgarh without informing the woman. When Tumesh could not be contacted even after several attempts, the victim went to the police station and filed a case against him for rape and caste insult. Police are trying to arrest the accused. The police team will go to Chhattisgarh in search of him.
போபால் செய்தி: கணவரைப் பிரிந்ததை சாதகமாகப் பயன்படுத்தி, தலித் பெண்ணுடன் நெருக்கமாகி, திருமணத்தை காரணம் காட்டி பலாத்காரம்

குற்றம் சாட்டப்பட்டவர் சத்தீஸ்கரை சேர்ந்தவர். ஒரு வருடமாக அந்த பெண்ணை உடல் ரீதியாக துன்புறுத்தி வந்தார். திருமணம் செய்து கொள்ளுமாறு பெண் வற்புறுத்தியதால், அவரை தனியாக விட்டுவிட்டு ஓடிவிட்டார்.
ரவீந்திர சோனி மூலம்
நவ்துனியா பிரதிநிதி, போபால் போபால் குற்றச் செய்திகள். ஒரு பெண்ணின் புகாரின் பேரில் பில்கிரியா காவல்நிலையத்தில் வாலிபர் மீது பலாத்கார வழக்கு பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளது. குற்றம் சாட்டப்பட்ட இளைஞர், திருமணத்தை காரணம் காட்டி தலித் பெண்ணை ஒரு வருடமாக உடல்ரீதியாக சுரண்டினார். சமீபத்தில், அந்த பெண் தன்னை திருமணம் செய்து கொள்ளுமாறு வற்புறுத்தியதால், அந்த வாலிபர் அந்த பெண்ணை விட்டு அமைதியாக தலைமறைவானார். புகாரின் பேரில் போலீசார் வழக்குப்பதிவு செய்து குற்றவாளிகளை தேடி வந்தனர்.
பாதிக்கப்பட்ட பெண் ஒரு வருடத்திற்கு முன்பு போபாலுக்கு வந்திருந்தார்
பில்கிரியா பொலிஸ் நிலையத்தின் படி, 29 வயதான பெண் முதலில் சிந்த்வாராவில் வசிப்பவர். ஓராண்டுக்கு முன், கணவருடன் ஏற்பட்ட தகராறில், பெண் வேலை தேடி போபாலுக்கு வந்துள்ளார். இங்கே அவர் பில்கிரியா பகுதியில் கட்டுமானத்தில் உள்ள ஒரு வீட்டில் ஒப்பந்ததாரரிடம் வேலை செய்யத் தொடங்கினார். அதே ஒப்பந்ததாரரிடம் துமேஷ் சாஹு என்ற இளைஞன் மெக்கானிக்காக வேலை செய்கிறான். இருவரும் சேர்ந்து பணிபுரியும் போது பழகிய துமேஷ் அந்த பெண்ணை காதலித்து திருமணம் செய்து வைத்து உடல் ரீதியாக துன்புறுத்த தொடங்கினார். தன்னை திருமணம் செய்து கொள்ளுமாறு அந்த பெண் வற்புறுத்தியதால், அவரிடமிருந்து விலகிவிட்டார். கடந்த வாரம் சத்தீஸ்கரில் உள்ள தனது கிராமத்திற்கு அந்த பெண்ணிடம் தெரிவிக்காமல் துமேஷ் சென்றார். பலமுறை முயற்சித்தும் துமேஷை தொடர்பு கொள்ள முடியாததால், பாதிக்கப்பட்ட பெண் காவல் நிலையத்திற்குச் சென்று அவர் மீது கற்பழிப்பு மற்றும் சாதிய அவமதிப்பு வழக்குப் பதிவு செய்தார். குற்றவாளிகளை கைது செய்ய போலீசார் முயற்சித்து வருகின்றனர். அவரைத் தேடி போலீஸ் குழு சத்தீஸ்கர் செல்லவுள்ளது.
Delhi: AAP Fields Dalit Candidate for MCD Mayoral Election, LG Postpones Poll

The AAP had fielded a Dalit candidate, Mahesh Khichi, for the post of mayor.
New Delhi: The Aam Aadmi Party (AAP) harshly criticized the Bharatiya Janata Party (BJP) for its alleged anti-Dalit stance and “continuously acting against the Constitution”. The party also chastised the Lieutenant Governor (LG) Vinai Kumar Saxena for postponing the MCD mayoral election on the “behest” of the BJP — which is at the helm of affairs in the Centre.
The election was scheduled to be held on April 26 . The AAP had fielded a Dalit candidate, Mahesh Khichi, for the post of mayor and Ravinder Bhardwaj for deputy mayor of the MCD. Citing “unprecedented” circumstances where the chief minister is under judicial custody and cannot discharge his constitutionally obligated functions.
AAP Durgesh Pathak, who is the MCD in-charge for the party, stated during a press conference on April 26 that the party was seeking legal advice on the LG’s decision to postpone the poll, citing the lack of approval from the chief minister on the appointment of the presiding officer.
“The BJP and the LG have been exposed. Their true colors — anti-Dalit and anti-Constitution — have now come to the fore. The people of Delhi are furious, so we are searching for ways to take the matter up with the highest court and make it a big issue. The Constitution is being altered daily by the BJP. And as a, the nation is fed up with the ruling dispensation,” he said.
According to AAP national spokesperson Dilip Pandey, the chief minister’s approval could not be obtained because the file requesting the nomination of the presiding officer was never forwarded to the minister of urban development.
The BJP and the LG, he alleged, are denying a Dalit candidate the chance to run for mayor by postponing the poll and nomination of the presiding officer.
“We have said it time and time again: the BJP wants to do away with Babasaheb Ambedkar’s Constitution. Dr Ambedkar granted every citizen the right to vote and the ability to exercise their authority. However, the BJP is in favor of arbitrary rule. How will you exercise your right to vote in the event that there are no elections?” he queried.
AAP MP Sanjay Singh claimed that Delhi was unable to elect a Dalit mayor on Friday (April 26) because of the BJP’s “animosity” toward the Dalits.
“Through the LG, the BJP planned to postpone the election in order to keep a Dalit contender from winning the mayoral poll. It is not happening for the first time, though. In addition to designating 10 BJP volunteers as council members last year, the LG also granted them the ability to vote. Even the Supreme Court ruled that the nominees were not entitled to vote. Then, against the chief minister’s advice, BJP council member Satya Sharma was appointed as the presiding officer. So, on what basis, the mayoral election is being postponed?” he asked.
The current standing committee elections have not taken place because the nomination of council members is still pending in court, Singh continued.
The BJP council members were also criticised by MCD Mayor Shelly Oberoi for playing a song in the House and dancing to it.
“Their faces were beaming with relief that there would be no elections. AAP vehemently denounces the BJP council members’ actions,” she said.
டெல்லி: எம்சிடி மேயர் தேர்தலில் தலித் வேட்பாளரை ஆம் ஆத்மி நிறுத்தியது, எல்ஜி தேர்தலை ஒத்திவைத்தது

ஆம் ஆத்மி கட்சி மேயர் பதவிக்கு தலித் வேட்பாளர் மகேஷ் கிச்சியை நிறுத்தியது.
புதுடெல்லி: பாரதிய ஜனதா கட்சியின் தலித் விரோத நிலைப்பாட்டிற்காகவும், “அரசியலமைப்புச் சட்டத்திற்கு எதிராக தொடர்ந்து செயல்படுவதாகவும்” ஆம் ஆத்மி கட்சி (ஏஏபி) கடுமையாக விமர்சித்துள்ளது. பிஜேபியின் "விருப்பத்தின்" பேரில் எம்சிடி மேயர் தேர்தலை ஒத்திவைத்ததற்காக லெப்டினன்ட் கவர்னர் (எல்ஜி) வினய் குமார் சக்சேனாவை கட்சி தண்டித்தது - இது மத்திய ஆட்சியின் தலைமையில் உள்ளது.
ஏப்ரல் 26 ஆம் தேதி தேர்தல் நடைபெறுவதாக இருந்தது. ஆம் ஆத்மி கட்சி மேயர் பதவிக்கு மகேஷ் கிச்சி என்ற தலித் வேட்பாளரையும், எம்சிடியின் துணை மேயர் பதவிக்கு ரவீந்தர் பரத்வாஜையும் நிறுத்தியது. "முன்னோடியில்லாத" சூழ்நிலைகளை மேற்கோள் காட்டி, முதலமைச்சர் நீதிமன்றக் காவலில் இருக்கிறார் மற்றும் அவரது அரசியலமைப்பு கடமையான பணிகளைச் செய்ய முடியாது.
கட்சியின் எம்சிடி பொறுப்பாளராக இருக்கும் ஆம் ஆத்மி துர்கேஷ் பதக், ஏப்ரல் 26 அன்று செய்தியாளர் சந்திப்பின் போது, முதல்வரின் ஒப்புதல் இல்லாத காரணத்தால், தேர்தலை ஒத்திவைக்கும் எல்ஜியின் முடிவு குறித்து கட்சி சட்ட ஆலோசனையை நாடுவதாகக் கூறினார். தலைமை அதிகாரி நியமனம்.
“பாஜகவும் எல்ஜியும் அம்பலமாகிவிட்டன. அவர்களின் உண்மையான நிறம் - தலித் எதிர்ப்பு மற்றும் அரசியலமைப்பு எதிர்ப்பு - இப்போது முன்னுக்கு வந்துள்ளது. டெல்லி மக்கள் கடும் கோபத்தில் உள்ளனர், எனவே இந்த விஷயத்தை உச்ச நீதிமன்றத்திற்கு எடுத்துச் சென்று பெரிய பிரச்சினையாக மாற்றுவதற்கான வழிகளைத் தேடுகிறோம். அரசியல் சாசனத்தை பாஜக தினமும் மாற்றி வருகிறது. மேலும், தேசம் ஆளும் காலகட்டத்தால் சோர்வடைந்துள்ளது,” என்று அவர் கூறினார்.
ஆம் ஆத்மி கட்சியின் தேசிய செய்தித் தொடர்பாளர் திலீப் பாண்டே கூறுகையில், தலைமை அதிகாரியை நியமிக்கக் கோரிய கோப்பு நகர்ப்புற வளர்ச்சித் துறை அமைச்சருக்கு அனுப்பப்படாததால் முதல்வரின் ஒப்புதலைப் பெற முடியவில்லை.
பிஜேபியும், எல்ஜியும், தலித் வேட்பாளருக்கு மேயர் பதவிக்கான வாய்ப்பை மறுப்பதாக அவர் குற்றம் சாட்டினார், தேர்தல் மற்றும் தலைவர் நியமனத்தை ஒத்திவைத்தார்.
பாபாசாகேப் அம்பேத்கரின் அரசியல் சாசனத்தை நீக்க பாஜக விரும்புகிறது. டாக்டர் அம்பேத்கர் ஒவ்வொரு குடிமகனுக்கும் வாக்களிக்கும் உரிமையையும் தங்கள் அதிகாரத்தைப் பயன்படுத்துவதற்கான திறனையும் வழங்கினார். ஆனால், பாஜக தன்னிச்சையான ஆட்சிக்கு ஆதரவாக உள்ளது. தேர்தல் நடக்காத பட்சத்தில் உங்கள் வாக்குரிமையை எப்படிப் பயன்படுத்துவீர்கள்? என்று வினவினார்.
தலித்துகள் மீதான பாஜகவின் "பகைமை" காரணமாக, வெள்ளிக்கிழமை (ஏப்ரல் 26) தில்லியில் தலித் மேயரைத் தேர்ந்தெடுக்க முடியவில்லை என்று ஆம் ஆத்மி எம்பி சஞ்சய் சிங் கூறினார்.
“எல்ஜியின் மூலம், ஒரு தலித் போட்டியாளர் மேயர் தேர்தலில் வெற்றி பெறுவதைத் தடுக்க தேர்தலை ஒத்திவைக்க பாஜக திட்டமிட்டது. இருப்பினும், இது முதல் முறையாக நடக்கவில்லை. கடந்த ஆண்டு 10 பாஜக தொண்டர்களை கவுன்சில் உறுப்பினர்களாக நியமித்ததுடன், அவர்களுக்கு வாக்களிக்கும் திறனையும் எல்ஜி வழங்கினார். பரிந்துரைக்கப்பட்டவர்களுக்கு வாக்களிக்க உரிமை இல்லை என்று உச்ச நீதிமன்றம் கூட தீர்ப்பளித்தது. அப்போது, முதல்வரின் அறிவுரைக்கு எதிராக, பா.ஜ., கவுன்சில் உறுப்பினர் சத்யா சர்மா, தலைமை அதிகாரியாக நியமிக்கப்பட்டார். எனவே, எந்த அடிப்படையில் மேயர் தேர்தல் ஒத்திவைக்கப்படுகிறது?'' என்றார். அவர் கேட்டார்.
மன்ற உறுப்பினர்களின் நியமனம் நீதிமன்றத்தில் நிலுவையில் உள்ளதால், தற்போதைய நிலைக்குழு தேர்தல் நடைபெறவில்லை, சிங் தொடர்ந்தார்.
பாஜக கவுன்சில் உறுப்பினர்களை எம்சிடி மேயர் ஷெல்லி ஓபராய், அவையில் ஒரு பாடலை வாசித்ததற்காகவும் அதற்கு நடனமாடியதற்காகவும் விமர்சித்தார்.
“தேர்தல் நடக்காது என்ற நிம்மதியில் அவர்களின் முகங்கள் பிரகாசித்தன. பாஜக கவுன்சில் உறுப்பினர்களின் நடவடிக்கைகளை ஆம் ஆத்மி வன்மையாகக் கண்டிக்கிறது,” என்று அவர் கூறினார்.
UTTAR.PRADESH
Dalit Tragedies: The Hidden Horrors of Caste Violence

This investigative report explores the ongoing reality of Dalit atrocities, uncovering stories of discrimination, assault, and murder. As these incidents continue, the government, tasked with upholding the law, is evidently unresponsive.
BY Durgesh Kumar Jha
Dalit Man Killed for Using Public Tap
On November 27 last year, a harrowing episode of caste-based violence unfolded in Uttar Pradesh’s Badaun. Kamlesh, a member of the Dalit community, tragically lost his life following a seemingly mundane act—his children fetching water from a public tap. That day, his children were rebuked by villagers for using the tap, a privilege begrudgingly viewed as exclusive to the upper castes.
Warned sternly against repeating such an act, the matter escalated tragically by evening. Kamlesh, returning from his fields, was mercilessly beaten by Suraj and an accomplice, armed with wooden logs and sticks, simply because his children had drawn water from that public tap. It was this innocuous act that infuriated some from the upper caste, culminating in the killing of Kamlesh.

இந்த விசாரணை அறிக்கை தலித் அட்டூழியங்களின் தற்போதைய யதார்த்தத்தை ஆராய்கிறது, பாகுபாடு, தாக்குதல் மற்றும் கொலை பற்றிய கதைகளை வெளிப்படுத்துகிறது. இச்சம்பவங்கள் தொடர்வதால், சட்டத்தை நிலைநாட்டும் பணியில் அரசு ஈடுபட்டுள்ளது.
BY துர்கேஷ் குமார் ஜா
பொது குழாயைப் பயன்படுத்தியதற்காக தலித் நபர் கொல்லப்பட்டார்
கடந்த ஆண்டு நவம்பர் 27ஆம் தேதி, உத்தரப் பிரதேசத்தின் படவுனில் ஜாதி அடிப்படையிலான வன்முறையின் கொடூரமான அத்தியாயம் வெளிப்பட்டது. தலித் சமூகத்தைச் சேர்ந்த கமலேஷ், பொதுக் குழாயில் தண்ணீர் எடுத்து வரும் அவரது குழந்தைகள் சாதாரணமாகத் தோன்றிய செயலைத் தொடர்ந்து பரிதாபமாக உயிரை இழந்தார். அன்றைய தினம், அவரது குழந்தைகள் குழாயைப் பயன்படுத்தியதற்காக கிராம மக்களால் கண்டிக்கப்பட்டனர், இது உயர் சாதியினருக்கே பிரத்தியேகமாகப் பார்க்கப்பட்டது.
இதுபோன்ற செயலை மீண்டும் செய்யக்கூடாது என்று கடுமையாக எச்சரித்ததால், மாலைக்குள் விஷயம் சோகமாக அதிகரித்தது. வயலில் இருந்து திரும்பிய கமலேஷ், தனது பிள்ளைகள் அந்த பொதுக் குழாயில் தண்ணீர் எடுத்ததால், மரக் கட்டைகள் மற்றும் தடிகளால் ஆயுதம் ஏந்திய சூரஜ் மற்றும் ஒரு கூட்டாளியால் இரக்கமின்றி தாக்கப்பட்டார். இந்த தீங்கற்ற செயல்தான் உயர் சாதியைச் சேர்ந்த சிலரைக் கோபப்படுத்தியது, கமலேஷ் கொலையில் உச்சக்கட்டத்தை அடைந்தது.
From Chamkila’s pop to Arivu’s rap, Dalit resistance gets through music

The ontology of Dalit life and movements has largely been explained and understood more easily in the musicals of vernacular language. One common thread that connects the music of anticaste resistance and transcends the barriers of the language of different regions is the zeal to live a life with freedom with no bounds of caste.
Rehnamol Raveendran
In the recently released film Amar Singh Chamkila (Hindi, 2024), based on the life of an immensely popular, record-breaking Punjabi Dalit singer of the 1980s, the protagonist is seen facing a difficult situation while seeking a proper remuneration for his first record. The manager, in response to Chamkila’s demand runs him down and threatens, saying he could finish off the singer’s career as he is the boss, and eventually throws him out.
Diljit Dosanjh, the Punjabi singer and actor playing the role of Chamkila, replies to the manager saying he is discriminated against because he is a Dalit and further expresses his resilience by stating, “Chamar hu, bhooka nahi marunga” (I am a Dalit, I will never die hungry). Later on, Chamkila creates his own label, never looks back, and becomes the most popular singer ever in Punjab.
Chamkila was born as Dhani Ram in a Dalit Sikh family, became popular with his rustic slapstick village romance songs, hotselling cassettes and LPs, and held more than 360 staged music programs in a year. As militancy rose in Punjab, Chamkila was warned not to sing his popular songs. He then shifted to religious songs and released an album on Dalit Saint Ravidas with hits like Tar Gayi Ravidas Di Pathri. But Chamkila’s popularity never went down, and militants killed him in 1988 when he was just twenty-seven years old.
Chamkila was the first Dalit singer to hit unprecedented heights in pop music in India and internationally. After his assassination, no Dalit in Punjab could reach his popularity. But Dalit resistance began finding its reflection through Punjabi pop music. Punjabi music was otherwise dominated by Jatt singers and was hugely adapted by Bollywood. As an exception, Seventeen-year-old Ginni Mahi stormed the scene like Chamkila, with her Danger (Dangerous Dalit) song in 2016, followed by her other hits like Fan Baba Sahib Di (2016) and Bolo Jai Bhim (2020). She sends Dalits into raptures in her public performances and is immensely in demand.
Dalit resistance in Punjabi music is patterned by invoking Ambedkar, Saint Ravidas, Saint Valmiki, and caste assertion. Chamar pop, as it came to be known, was a form of caste assertion in response to the Punjabi songs that were full of aggrandisation of the Jatt community showing off vehicles and
women. Dalit singer Roop Lal Dhir’s hugely popular album Putt Chamaran Da (Son of a Chamar, 2014) shows the son of a Dalit driving a Hummer vehicle and says he is going to become a district collector asserting the reservation given by Dr B R Ambedkar. This was followed by several Dalit singers releasing
songs on Chamar/Dalit assertion, rights granted through the interventions of Ambedkar and equality proposed by Saint Ravidas.
Interestingly, the hugely popular face of Dalit agitational politics, Chandrasekhar Azad, who was identified in 2021 as one of the ‘Times 100 emerging leaders who are shaping the future’, started his movement by asserting Chamar identity with a hoarding outside his village which read “The Great Chamars of Ghadkauli welcome you”. Dalit music, while asserting Dalit valour, often invokes the commitment to Ambedkarite ideology and the Constitution of India.
Beyond Punjab
The instrumentality of music in consolidating Dalit resistance has its manifestations in western and southern parts of India, more specifically in Maharashtra and Tamil Nadu. Known for its radical Dalit literature and Panthers’ movement, Maharashtra assertion for equality as opposed to hierarchical caste structures. Many anti-caste cultural groups, comprising young artists and musicians, including Yalgaar Sanskrutik Manch and Samata Kala Manch write and compose music as a form of protest against employs folk music as a means to revolt against injustices. Jalsa can be succinctly put as a culture of music against caste. While reflecting upon the ‘everyday social’ and lived experience of caste oppression, Jalsa, exposes power hierarchies of caste and creates consciousness against it among the common mass.
In another instance, Marathi Bhim Geet is the song and music tradition of the Mahar community, with a long list of successful, mostly rendering songs in praise of Ambedkar’s contribution. Civil servants Harshadeep Kamble and Rajesh Dhabre played a major role in bringing bollywood singers and musicians into Ambedkar’s song festivals, and invariably Bhim Geet music became an essential part of all Dalit and Ambedkarite gatherings and celebrations. Apart from the individual popular singers, ‘Dhamma Wings’ is a music band that hit the music scene from Maharashtra in 2015 with Jay Bhim se…the song of pride.
Tamil Dalit music has entered the rapper space in the last decade, and its identity and assertion essentially owe it to brilliant Dalit director Pa.Ranjit. He created the music band ‘Casteless Collective’ in 2017 and introduced the hugely popular singer Arivu, who developed into a rapper, songwriter, and playback singer. Arivu’s song on Ambedkar. Jaibhim Thalaimurai was released as the anthem song for Arakkonam
Bhoomi Festival in 2020, produced by Pa.Ranjit’s Neelam Cultural Centre. His recent release titled Feel like a Panther was on Ambedkar’s birth anniversary. Arivu also wrote and sang Onruser- Ambedkar Statue (2019).
Dalit music has become a popular platform that has connected the people at the grassroots and empowered them to emerge as self-esteemed individuals. Moreover, music has become an essential anti-caste epistemology in academia and research. The ontology of Dalit life and movements has largely been explained and understood more easily in the musicals of vernacular language. One common thread that connects the music of anticaste resistance and transcends the barriers of the language of different regions is the zeal to live a life with freedom with no bounds of caste.
(Author teaches Political Science at University of Allahabad)
சம்கிலாவின் பாப் முதல் அறிவுவின் ராப் வரை, தலித் எதிர்ப்பு இசையின் மூலம் கிடைக்கிறது

தலித் வாழ்க்கை மற்றும் இயக்கங்களின் ஆன்டாலஜி பெரும்பாலும் உள்ளூர் மொழியின் இசைக்கருவிகளில் மிக எளிதாக விளக்கப்பட்டு புரிந்து கொள்ளப்பட்டுள்ளது. சாதி எதிர்ப்பு இசையை இணைக்கும் மற்றும் பல்வேறு பிராந்தியங்களின் மொழியின் தடைகளைத் தாண்டிய ஒரு பொதுவான நூல், சாதியின் எல்லைகள் இல்லாமல் சுதந்திரமாக வாழ வேண்டும் என்ற வைராக்கியம்.
ரெஹ்னாமோல் ரவீந்திரன்
சமீபத்தில் வெளியான அமர் சிங் சம்கிலா (இந்தி, 2024) திரைப்படத்தில், 1980களில் மிகப் பிரபலமான, சாதனை படைத்த பஞ்சாபி தலித் பாடகரின் வாழ்க்கையை அடிப்படையாகக் கொண்டு, கதாநாயகன் தனது முதல் பதிவுக்கு சரியான ஊதியம் கோரும் போது கடினமான சூழ்நிலையை எதிர்கொள்கிறார். . மேலாளர், சம்கிலாவின் கோரிக்கைக்கு பதிலளிக்கும் விதமாக, அவரை கீழே தள்ளி மிரட்டி, பாடகரின் தொழிலை அவர் முதலாளியாக முடித்துவிடலாம் என்று கூறி, இறுதியில் அவரை வெளியேற்றினார்.
சம்கிலா வேடத்தில் நடிக்கும் பஞ்சாபி பாடகரும் நடிகருமான தில்ஜித் டோசன்ஜ், மேலாளரிடம் தான் ஒரு தலித் என்பதால் பாகுபாடு காட்டப்படுவதாகக் கூறிவிட்டு, “சமர் ஹு, பூக்கா நஹி மருங்கா” (நான் ஒரு தலித், நான் ஒருபோதும் பசியுடன் இறக்க மாட்டேன்). பின்னர், சம்கிலா தனது சொந்த லேபிளை உருவாக்கி, திரும்பிப் பார்க்கவில்லை, மேலும் பஞ்சாபில் மிகவும் பிரபலமான பாடகராக ஆனார்.
சம்கிலா ஒரு தலித் சீக்கிய குடும்பத்தில் தானி ராமனாக பிறந்தார், அவரது கிராமிய ஸ்லாப்ஸ்டிக் கிராமத்து காதல் பாடல்கள், ஹாட்செல்லிங் கேசட்டுகள் மற்றும் எல்பிகள் மூலம் பிரபலமானார், மேலும் ஒரு வருடத்தில் 360 க்கும் மேற்பட்ட மேடை இசை நிகழ்ச்சிகளை நடத்தினார். பஞ்சாபில் தீவிரவாதம் அதிகரித்ததால், சம்கிலாவின் பிரபலமான பாடல்களைப் பாட வேண்டாம் என்று எச்சரிக்கப்பட்டது. பின்னர் அவர் மதப் பாடல்களுக்கு மாறினார் மற்றும் தர் கயி ரவிதாஸ் தி பத்ரி போன்ற வெற்றிகளுடன் தலித் செயிண்ட் ரவிதாஸில் ஒரு ஆல்பத்தை வெளியிட்டார். ஆனால் சம்கிலாவின் புகழ் குறையவே இல்லை, 1988 இல் அவருக்கு இருபத்தேழு வயதாக இருந்தபோது போராளிகள் அவரைக் கொன்றனர்.
இந்தியாவிலும் சர்வதேச அளவிலும் பாப் இசையில் முன்னோடியில்லாத உச்சத்தைத் தொட்ட முதல் தலித் பாடகர் சம்கிலா ஆவார். அவரது படுகொலைக்குப் பிறகு, பஞ்சாபில் எந்த தலித்தும் அவரது பிரபலத்தை அடைய முடியவில்லை. ஆனால் தலித் எதிர்ப்பு பஞ்சாபி பாப் இசை மூலம் அதன் பிரதிபலிப்பைக் கண்டறியத் தொடங்கியது. பஞ்சாபி இசை மற்றபடி ஜாட் பாடகர்களால் ஆதிக்கம் செலுத்தப்பட்டது மற்றும் பாலிவுட்டால் பெரிதும் தழுவப்பட்டது. விதிவிலக்காக, பதினேழு வயதான கின்னி மஹி, 2016 ஆம் ஆண்டில் தனது டேஞ்சர் (ஆபத்தான தலித்) பாடலுடன் சம்கிலா போன்ற காட்சியைப் புயலடித்தார், அதைத் தொடர்ந்து ஃபேன் பாபா சாஹிப் டி (2016) மற்றும் போலோ ஜெய் பீம் (2020) போன்ற அவரது பிற ஹிட்கள். அவர் தனது பொது நிகழ்ச்சிகளில் தலித்துகளை பேரானந்தங்களுக்கு அனுப்புகிறார், மேலும் அவர் மிகவும் தேவைப்படுகிறார்.
பஞ்சாபி இசையில் தலித் எதிர்ப்பு என்பது அம்பேத்கர், செயிண்ட் ரவிதாஸ், புனித வால்மீகி மற்றும் ஜாதி வலியுறுத்தல் மூலம் வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளது. சாமர் பாப், இது அறியப்பட்டபடி, ஜாட் சமூகத்தின் வாகனங்களைக் காட்டும் பஞ்சாபி பாடல்களுக்கு பதிலளிக்கும் வகையில் ஜாதி வலியுறுத்தல் வடிவம் மற்றும்
பெண்கள். தலித் பாடகர் ரூப் லால் திரின் மிகவும் பிரபலமான ஆல்பமான புட் சமரன் தா (2014 ஆம் ஆண்டு ஒரு சமரின் மகன்) ஒரு தலித் ஒருவரின் மகன் ஹம்மர் வாகனத்தை ஓட்டுவதைக் காட்டுகிறது, மேலும் அவர் டாக்டர் பி.ஆர். அம்பேத்கர் அளித்த இட ஒதுக்கீட்டை வலியுறுத்தி மாவட்ட ஆட்சியராகப் போவதாகக் கூறுகிறார். இதைத் தொடர்ந்து பல தலித் பாடகர்கள் விடுதலை செய்யப்பட்டனர்
சாமர்/தலித் வலியுறுத்தல், அம்பேத்கரின் தலையீடுகள் மூலம் வழங்கப்பட்ட உரிமைகள் மற்றும் புனித ரவிதாஸ் முன்மொழிந்த சமத்துவம் பற்றிய பாடல்கள்.
சுவாரஸ்யமாக, தலித் போராட்ட அரசியலின் மிகவும் பிரபலமான முகமான சந்திரசேகர் ஆசாத், 'எதிர்காலத்தை வடிவமைக்கும் டைம்ஸ் 100 வளர்ந்து வரும் தலைவர்களில்' ஒருவராக 2021 இல் அடையாளம் காணப்பட்டார், சாமர் அடையாளத்தை தனது கிராமத்திற்கு வெளியே ஒரு பதுக்கல் மூலம் உறுதிப்படுத்தி தனது இயக்கத்தைத் தொடங்கினார். "கட்கௌலியின் பெரிய சாமர்கள் உங்களை வரவேற்கிறார்கள்". தலித் இசை, தலித் வீரத்தை வலியுறுத்தும் அதே வேளையில், அம்பேத்கரிய சித்தாந்தம் மற்றும் இந்திய அரசியலமைப்புச் சட்டத்தின் மீதான உறுதிப்பாட்டை அடிக்கடி வலியுறுத்துகிறது.
பஞ்சாப் தாண்டி
தலித் எதிர்ப்பை ஒருங்கிணைப்பதில் இசையின் கருவியானது இந்தியாவின் மேற்கு மற்றும் தெற்கு பகுதிகளில் குறிப்பாக மகாராஷ்டிரா மற்றும் தமிழ்நாட்டில் அதன் வெளிப்பாடுகளைக் கொண்டுள்ளது. தீவிர தலித் இலக்கியம் மற்றும் சிறுத்தைகள் இயக்கத்திற்காக அறியப்பட்ட மகாராஷ்டிரா, படிநிலை சாதி அமைப்புகளுக்கு எதிராக சமத்துவத்தை வலியுறுத்துகிறது. யல்கார் சமஸ்கிருதிக் மஞ்ச் மற்றும் சமதா கலா மஞ்ச் உட்பட இளம் கலைஞர்கள் மற்றும் இசைக்கலைஞர்களை உள்ளடக்கிய பல சாதி எதிர்ப்பு கலாச்சார குழுக்கள், நாட்டுப்புற இசையை அநீதிகளுக்கு எதிராக கிளர்ச்சி செய்வதற்கான ஒரு வழிமுறையாக பயன்படுத்துவதற்கு எதிரான போராட்ட வடிவமாக இசையை எழுதி இசையமைக்கின்றனர். ஜாதிக்கு எதிரான இசை கலாச்சாரம் என்று ஜல்சாவை சுருக்கமாக கூறலாம். ஜாதி ஒடுக்குமுறையின் 'அன்றாட சமூக' மற்றும் வாழ்க்கை அனுபவத்தை பிரதிபலிக்கும் அதே வேளையில், ஜல்சா, சாதியின் அதிகார படிநிலைகளை அம்பலப்படுத்துகிறது மற்றும் பொது மக்களிடையே அதற்கு எதிரான உணர்வை உருவாக்குகிறது.
மற்றொரு நிகழ்வில், மராத்தி பீம் கீத் என்பது மஹர் சமூகத்தின் பாடல் மற்றும் இசை பாரம்பரியம் ஆகும், வெற்றிகரமான, பெரும்பாலும் அம்பேத்கரின் பங்களிப்பைப் புகழ்ந்து பாடும் பாடல்களின் நீண்ட பட்டியல் உள்ளது. பாலிவுட் பாடகர்கள் மற்றும் இசைக்கலைஞர்களை அம்பேத்கரின் பாடல் விழாக்களுக்கு கொண்டு வருவதில் அரசு ஊழியர்களான ஹர்ஷதீப் காம்ப்ளே மற்றும் ராஜேஷ் தாப்ரே ஆகியோர் முக்கிய பங்கு வகித்தனர், மேலும் பீம் கீத் இசை அனைத்து தலித் மற்றும் அம்பேத்கரைட் கூட்டங்கள் மற்றும் கொண்டாட்டங்களில் இன்றியமையாத பகுதியாக மாறியது. தனிப்பட்ட பிரபலமான பாடகர்களைத் தவிர, 'தம்மா விங்ஸ்' என்பது மகாராஷ்டிராவில் இருந்து 2015 இல் ஜெய் பீம் சே... பெருமையின் பாடலுடன் கூடிய இசைக் குழுவாகும்.
தமிழ் தலித் இசை கடந்த தசாப்தத்தில் ராப்பர் இடத்திற்குள் நுழைந்துள்ளது, மேலும் அதன் அடையாளமும் உறுதியும் அடிப்படையில் சிறந்த தலித் இயக்குனர் பா.ரஞ்சித்திற்கு கடமைப்பட்டிருக்கிறது. அவர் 2017 இல் 'சாதியற்ற கலெக்டிவ்' என்ற இசைக் குழுவை உருவாக்கினார் மற்றும் மிகவும் பிரபலமான பாடகர் அறிவை அறிமுகப்படுத்தினார், அவர் ஒரு ராப்பர், பாடலாசிரியர் மற்றும் பின்னணி பாடகராக வளர்ந்தார். அம்பேத்கர் பற்றிய அறிவு பாடல். அரக்கோணத்தின் கீதப் பாடலாக ஜெய்பீம் தலைமுறை வெளியிடப்பட்டது
பா.ரஞ்சித்தின் நீலம் கலாச்சார மையம் தயாரித்த பூமி விழா 2020. அம்பேத்கரின் பிறந்தநாளை முன்னிட்டு அவர் சமீபத்தில் ஃபீல் லைக் எ பாந்தர் என்ற தலைப்பில் வெளியானது. அறிவு ஒன்ருசர்-அம்பேத்கர் சிலை (2019) என்ற பாடலையும் எழுதி பாடியுள்ளார்.
தலித் இசை ஒரு பிரபலமான தளமாக மாறியுள்ளது, இது அடிமட்டத்தில் உள்ள மக்களை இணைக்கிறது மற்றும் சுயமரியாதை நபர்களாக வெளிப்பட அவர்களுக்கு அதிகாரம் அளிக்கிறது. மேலும், கல்வியிலும் ஆராய்ச்சியிலும் இசை இன்றியமையாத சாதி எதிர்ப்பு அறிவியலாக மாறியுள்ளது. தலித் வாழ்க்கை மற்றும் இயக்கங்களின் ஆன்டாலஜி பெரும்பாலும் உள்ளூர் மொழியின் இசைக்கருவிகளில் மிக எளிதாக விளக்கப்பட்டு புரிந்து கொள்ளப்பட்டுள்ளது. சாதி எதிர்ப்பு இசையை இணைக்கும் மற்றும் பல்வேறு பிராந்தியங்களின் மொழியின் தடைகளைத் தாண்டிய ஒரு பொதுவான நூல், சாதியின் எல்லைகள் இல்லாமல் சுதந்திரமாக வாழ வேண்டும் என்ற வைராக்கியம்.
(ஆசிரியர் அலகாபாத் பல்கலைக்கழகத்தில் அரசியல் அறிவியல் கற்பிக்கிறார்)
Tamil Nadu: Headmistress of government school suspended after she made Dalit students clean school toilet

The headmistress of a government middle school in D Kumarapalayam, located in Dharapuram taluk of Tirupur district, Tamil Nadu, was suspended after it was found that she instructed two Dalit students to clean the school toilets regularly T S Venkatesan In Tamil Nadu, the headmistress of a government middle school, Ilamathi Eshwari, in D
Kumarapalayam, Dharapuram taluk, Tirupur district, has been suspended after it was found that she had ordered two Dalit students belonging to the Arunthathiyar scheduled caste community to clean the school toilets. The principal herself is a member of the Pariyar sub-sect of the SC community.
The issue came to light when a video surfaced on social media, showing the two schoolgirls discussing their assigned task of cleaning the toilets daily. In the video, the girls expressed their distress, mentioning that they had not reported the matter to their parents and felt marginalized in their class due to their caste identity. The video quickly garnered attention, prompting calls for action from Chief Minister MK Stalin, Ministers Udhayanidhi Stalin, Anbil Magesh Poyyamozhi, and the school education department Parents from the area say, “ We send our wards for education only and not to do other works.
Can’t the government not offer to engage scavengers or safai staff to clean toilets. Why do they ask the young ones to do the same?. It is a clear case of caste atrocity.”
A relative of the girls told media “Both the parents of the girls are daily wagers. The locality where they reside is dominated by members of the dominant community. When they come to know the incident, they were shocked and they also resisted the HM’s act, but she responded harshly and they were forced to remain silent.”.
Another one said, “ These two Class 6 girls are from poor family. It is believed that HM Elamathi/Eswari didn’t like both the girls. She reportedly forced the girls to clean the three toilets at the School. When the girls resisted she threatened them with dire consequences and cut their marks. Unable to bear with the threat, the girls reportedly had been cleaning the toilets for the past several months. We brought it to her attention but she took it casually.”
Tiruppur District Administration said, “Based on the complaint and video, a team of top officials led by revenue divisional officer (Dharapuram) Senthil Arasan, tahsildar and other officials from
Education Department inspected the school premises and also conducted inquiry with the HM for several hours. Based on the outcome, appropriate action will be taken.”
In Tamil Nadu’s government schools, a concerning pattern has emerged where young girls are often tasked with menial cleaning duties such as sweeping classrooms, verandas, and common areas, while boys are assigned responsibilities like cleaning playgrounds and toilets.
Additionally, both girls and boys are frequently required to fetch drinking water from nearby areas to fill water pots in school premises, staff rooms, and the headmistress’s office. Despite these practices being widely reported in social media, visual, and print media, the government’s response has been inadequate, failing to address the issue effectively.
Critics argue that such practices perpetuate gender stereotypes and reinforce caste-based discrimination, with Dalit and marginalized students often bearing the brunt of these responsibilities. Despite the government’s claims of following a social justice model of governance, there has been a lack of meaningful action to end these practices permanently. Instead, the government’s piecemeal approach of suspensions and subsequent revocations has only emboldened staff members to continue these discriminatory practices with impunity.
Courtesy : Organiser.

தமிழகத்தின் திருப்பூர் மாவட்டம் தாராபுரம் தாலுகாவில் அமைந்துள்ள டி குமாரபாளையத்தில் உள்ள அரசு நடுநிலைப் பள்ளியின் தலைமையாசிரியை டி.எஸ்.வெங்கடேசன், இரண்டு தலித் மாணவர்களுக்கு பள்ளிக் கழிவறைகளைத் தவறாமல் சுத்தம் செய்ய அறிவுறுத்தியது கண்டுபிடிக்கப்பட்டதையடுத்து அவர் இடைநீக்கம் செய்யப்பட்டார். அரசு நடுநிலைப்பள்ளி இளமதி ஈஸ்வரி, டி
திருப்பூர் மாவட்டம், தாராபுரம் தாலுக்கா குமாரபாளையம், அருந்ததியர் தாழ்த்தப்பட்ட வகுப்பைச் சேர்ந்த இரண்டு தலித் மாணவர்களிடம் பள்ளிக் கழிவறையை சுத்தம் செய்ய உத்தரவிட்டது கண்டுபிடிக்கப்பட்டதையடுத்து சஸ்பெண்ட் செய்யப்பட்டுள்ளார். தலைமையாசிரியரே எஸ்சி சமூகத்தின் பறையர் துணைப்பிரிவைச் சேர்ந்தவர்.
இரு பள்ளி மாணவிகளும் தினமும் கழிவறையை சுத்தம் செய்யும் பணியை பற்றி விவாதிப்பது போன்ற வீடியோ சமூக ஊடகங்களில் வெளியானபோது இந்த விவகாரம் வெளிச்சத்திற்கு வந்தது. வீடியோவில், சிறுமிகள் தங்கள் துயரத்தை வெளிப்படுத்தினர், இந்த விஷயத்தை தங்கள் பெற்றோரிடம் தெரிவிக்கவில்லை என்றும், சாதி அடையாளத்தால் தங்கள் வகுப்பில் ஒதுக்கப்பட்டதாக உணர்கிறார்கள். இந்த வீடியோ விரைவில் கவனத்தை ஈர்த்ததால், முதல்வர் மு.க.ஸ்டாலின், அமைச்சர்கள் உதயநிதி ஸ்டாலின், அன்பில் மகேஷ் பொய்யாமொழி மற்றும் பள்ளிக் கல்வித்துறையினர் நடவடிக்கை எடுக்க வேண்டும் என அப்பகுதியைச் சேர்ந்த பெற்றோர்கள் கூறுகின்றனர்.
கழிவறைகளை சுத்தம் செய்ய துப்புரவு பணியாளர்களையோ அல்லது சஃபாய் ஊழியர்களையோ ஈடுபடுத்த அரசு முன்வரவில்லையா? அதையே ஏன் இளைஞர்களிடம் கேட்கிறார்கள்?. இது சாதியக் கொடுமையின் தெளிவான வழக்கு.
சிறுமிகளின் உறவினர் ஒருவர் ஊடகங்களுக்கு அளித்த பேட்டியில், “சிறுமிகளின் பெற்றோர் இருவரும் தினக்கூலிகள். அவர்கள் வசிக்கும் பகுதியில் ஆதிக்க சமூகத்தைச் சேர்ந்தவர்கள் ஆதிக்கம் செலுத்துகின்றனர். அவர்கள் சம்பவத்தை அறிந்ததும், அவர்கள் அதிர்ச்சியடைந்தனர், அவர்களும் HM இன் செயலை எதிர்த்தனர், ஆனால் அவர் கடுமையாக பதிலளித்தார், அவர்கள் அமைதியாக இருக்க வேண்டிய கட்டாயம் ஏற்பட்டது.
மற்றொருவர், “இந்த இரண்டு 6-ம் வகுப்புப் பெண்களும் ஏழ்மையான குடும்பத்தைச் சேர்ந்தவர்கள். எச்எம் இளமதி/ஈஸ்வரி ஆகிய இரு பெண்களையும் பிடிக்கவில்லை என்று நம்பப்படுகிறது. பள்ளியில் உள்ள மூன்று கழிவறைகளை சுத்தம் செய்யும்படி சிறுமிகளை வற்புறுத்தியதாக கூறப்படுகிறது. சிறுமிகள் எதிர்த்தபோது, மோசமான விளைவுகளைச் சந்திக்க நேரிடும் என்று அச்சுறுத்தி அவர்களின் மதிப்பெண்களை வெட்டினாள். அச்சுறுத்தலைத் தாங்க முடியாமல் கடந்த பல மாதங்களாக சிறுமிகள் கழிவறையை சுத்தம் செய்து வந்ததாக கூறப்படுகிறது. நாங்கள் அதை அவளுடைய கவனத்திற்குக் கொண்டு வந்தோம், ஆனால் அவள் அதை சாதாரணமாக எடுத்துக் கொண்டாள்.
திருப்பூர் மாவட்ட நிர்வாகம் கூறுகையில், ''புகார் மற்றும் காணொலி அடிப்படையில், வருவாய் கோட்ட அலுவலர் (தாராபுரம்) செந்தில் அரசன், தாசில்தார் மற்றும் பிற அதிகாரிகள் தலைமையிலான உயர் அதிகாரிகள் குழு
பள்ளி வளாகத்தை ஆய்வு செய்த கல்வித்துறை, எச்.எம்.யிடம் பல மணி நேரம் விசாரணை நடத்தியது. முடிவு அடிப்படையில், உரிய நடவடிக்கை எடுக்கப்படும்,'' என்றார்.
தமிழ்நாட்டின் அரசுப் பள்ளிகளில், இளம்பெண்கள் வகுப்பறைகள், வராண்டாக்கள் மற்றும் பொதுப் பகுதிகளை துடைப்பது போன்ற சிறு துப்புரவுப் பணிகளில் ஈடுபடுவதும், சிறுவர்களுக்கு விளையாட்டு மைதானங்கள் மற்றும் கழிப்பறைகளை சுத்தம் செய்வது போன்ற பொறுப்புகள் வழங்கப்படுவதும் ஒரு கவலையான முறை உருவாகியுள்ளது.
கூடுதலாக, பள்ளி வளாகங்கள், பணியாளர்கள் அறைகள் மற்றும் தலைமையாசிரியர் அலுவலகம் ஆகியவற்றில் தண்ணீர் தொட்டிகளை நிரப்புவதற்கு, பெண்கள் மற்றும் சிறுவர்கள் இருவரும் அடிக்கடி அருகிலுள்ள பகுதிகளில் இருந்து குடிநீர் எடுத்து வர வேண்டியுள்ளது. இந்த நடைமுறைகள் சமூக ஊடகங்கள், காட்சி மற்றும் அச்சு ஊடகங்களில் பரவலாகப் புகாரளிக்கப்பட்ட போதிலும், அரசாங்கத்தின் பதில் போதுமானதாக இல்லை, பிரச்சினையை திறம்பட கையாளத் தவறிவிட்டது.
இத்தகைய நடைமுறைகள் பாலின நிலைப்பாடுகளை நிலைநிறுத்துவதாகவும், சாதி அடிப்படையிலான பாகுபாட்டை வலுப்படுத்துவதாகவும் விமர்சகர்கள் வாதிடுகின்றனர், தலித் மற்றும் விளிம்புநிலை மாணவர்கள் பெரும்பாலும் இந்தப் பொறுப்புகளைச் சுமக்கிறார்கள். சமூக நீதி மாதிரியான நிர்வாகத்தைப் பின்பற்றுவதாக அரசாங்கம் கூறினாலும், இந்த நடைமுறைகளை நிரந்தரமாக முடிவுக்குக் கொண்டுவருவதற்கான அர்த்தமுள்ள நடவடிக்கை எடுக்கப்படவில்லை. அதற்குப் பதிலாக, அரசாங்கத்தின் இடைநீக்கங்கள் மற்றும் அதைத் தொடர்ந்து திரும்பப் பெறுதல் என்ற துண்டு துண்டான அணுகுமுறையானது, இந்த பாரபட்சமான நடைமுறைகளை தண்டனையின்றித் தொடர ஊழியர்களை உற்சாகப்படுத்தியுள்ளது.
Barbarity crossed limits in Rajasthan, Dalit woman attacked with an axe, private parts cut off, condition critical

Churu. An incident crossing the limits of barbarity has come to light in Churu district of Rajasthan. In Bhaleri police station area here, a Dalit married woman was fatally attacked with an axe, and she was seriously injured. With the intention of murder, the accused attacked the woman sleeping in the house with an axe, on her face, chest and both hands. After that the accused absconded. The woman’s private parts were badly damaged in this attack.
The injured woman was brought to the emergency ward of Government Bhartia District Hospital of Churu District Headquarters in a bleeding condition at midnight. Here he was given immediate first aid. But considering his serious condition, he has been referred to Higher Center Jaipur. Seeing the condition of the woman, the police and medical staff were also stunned. Police is busy searching for the accused.
The accused entered the house at midnight and created a ruckus
The injured woman’s brother Vinod told that his sister Sanju Meghwal was married to a young man from Satyun in 2012. He also has 2 daughters. Sanju Meghwal’s husband has gone abroad for labour. That’s why she has been living in her house in Pehar Bhaleri for the last seven-eight months. On Saturday night at around 2.30 am, Bhajanlal Saini, a resident of Bhaleri, entered Sanju’s house with the intention of killing him. He started attacking Sanju who was sleeping in the house with an axe.
The family was stunned to see Sanju’s condition.
The accused attacked Sanju with an axe, on his face, chest, both hands and thigh. The family members woke up when the woman started shouting. When he saw Sanju’s condition, the ground slipped from under his feet. He immediately informed the police. Even before Bhaleri police could reach the spot, the accused fled from there. Later, Sanju was brought to the Government Bhartia District Hospital in Churu in a bleeding condition.
The reasons for the attack have not been revealed yet
There he was given first aid and referred to Jaipur. Sanju’s condition remains critical. It is not yet known why Bhajanlal attacked Sanju. However, his brother Vinod told that Bhajanlal had a grudge against him regarding the transaction of Rs 60 thousand. Only after Sanju regains consciousness will the reasons why the accused carried out this attack be revealed. However, Bhaleri police is searching for the accused Bhajanlal.
ராஜஸ்தானில் காட்டுமிராண்டித்தனம் எல்லை மீறுகிறது, தலித் பெண் கோடரியால் தாக்கப்பட்டார், அந்தரங்க உறுப்புகள் துண்டிக்கப்பட்டு, உடல்நிலை கவலைக்கிடமாக உள்ளது

சுரு. ராஜஸ்தானின் சுரு மாவட்டத்தில் காட்டுமிராண்டித்தனம் எல்லை மீறும் சம்பவம் வெளிச்சத்துக்கு வந்துள்ளது. இங்குள்ள பலேரி காவல் நிலையப் பகுதியில், தலித் திருமணமான பெண் ஒருவர் கோடரியால் கொடூரமாகத் தாக்கப்பட்டு, பலத்த காயமடைந்தார். கொலை செய்யும் நோக்கில், வீட்டில் உறங்கிக் கொண்டிருந்த பெண்ணின் முகம், மார்பு மற்றும் இரு கைகளிலும் குற்றவாளிகள் கோடரியால் தாக்கியுள்ளனர். அதன் பிறகு குற்றம் சாட்டப்பட்டவர் தலைமறைவானார். இந்த தாக்குதலில் பெண்ணின் அந்தரங்க உறுப்புகள் பலத்த சேதமடைந்தன.
காயமடைந்த பெண் சுரு மாவட்டத் தலைமையகத்தின் அரசு பாரதியா மாவட்ட மருத்துவமனையின் அவசர சிகிச்சைப் பிரிவுக்கு நள்ளிரவில் இரத்தக் கசிவு நிலையில் கொண்டு வரப்பட்டார். இங்கு அவருக்கு உடனடியாக முதலுதவி சிகிச்சை அளிக்கப்பட்டது. ஆனால், அவரது உடல்நிலை கவலைக்கிடமானதால், ஜெய்ப்பூர் உயர் மையத்துக்கு அனுப்பி வைக்கப்பட்டார். அந்த பெண்ணின் நிலையை பார்த்து, போலீசாரும், மருத்துவ ஊழியர்களும் திகைத்தனர். குற்றவாளிகளை தேடும் பணியில் போலீசார் மும்முரமாக ஈடுபட்டுள்ளனர்.
குற்றவாளிகள் நள்ளிரவில் வீட்டிற்குள் நுழைந்து பரபரப்பை ஏற்படுத்தினர்
காயமடைந்த பெண்ணின் சகோதரர் வினோத், தனது சகோதரி சஞ்சு மேக்வாலுக்கு 2012 ஆம் ஆண்டு சத்யூன் பகுதியைச் சேர்ந்த இளைஞருடன் திருமணம் நடைபெற்றதாகவும், அவருக்கு 2 பெண் குழந்தைகள் இருப்பதாகவும் கூறினார். சஞ்சு மேக்வாலின் கணவர் கூலி வேலைக்காக வெளியூர் சென்றுள்ளார். அதனால்தான் கடந்த ஏழு-எட்டு மாதங்களாக பெஹார் பலேரியில் உள்ள தனது வீட்டில் வசித்து வருகிறார். சனிக்கிழமை இரவு 2.30 மணியளவில் பலேரியைச் சேர்ந்த பஜன்லால் சைனி என்பவர் சஞ்சுவைக் கொல்லும் நோக்கத்துடன் அவரது வீட்டிற்குள் நுழைந்தார். வீட்டில் தூங்கிக் கொண்டிருந்த சஞ்சுவை கோடரியால் தாக்கத் தொடங்கினார்.
சஞ்சுவின் நிலையைக் கண்டு குடும்பத்தினர் திகைத்தனர்.
குற்றம் சாட்டப்பட்டவர்கள் சஞ்சுவின் முகம், மார்பு, இரு கைகள் மற்றும் தொடையில் கோடரியால் தாக்கினர். பெண் சத்தம் போட்டதும் குடும்பத்தினர் எழுந்தனர். சஞ்சுவின் நிலையைக் கண்டதும் அவன் காலடியில் இருந்து நிலம் நழுவியது. உடனே போலீசுக்கு தகவல் கொடுத்தார். பலேரி போலீசார் சம்பவ இடத்திற்கு வருவதற்குள், குற்றவாளிகள் அங்கிருந்து தப்பி ஓடிவிட்டனர். பின்னர், சஞ்சு ரத்த வெள்ளத்தில் சுருவில் உள்ள அரசு பாரதியா மாவட்ட மருத்துவமனைக்கு கொண்டு வரப்பட்டார்.
தாக்குதலுக்கான காரணங்கள் இதுவரை வெளியாகவில்லை
அங்கு அவருக்கு முதலுதவி சிகிச்சை அளிக்கப்பட்டு ஜெய்ப்பூருக்கு அனுப்பி வைக்கப்பட்டது. சஞ்சுவின் நிலை கவலைக்கிடமாக உள்ளது. பஜன்லால் ஏன் சஞ்சுவை தாக்கினார் என்பது இன்னும் தெரியவில்லை. ஆனால், ரூ.60 ஆயிரம் பரிவர்த்தனை செய்தது தொடர்பாக பஜன்லால் மீது வெறுப்பு இருந்ததாக அவரது சகோதரர் வினோத் தெரிவித்தார். சஞ்சு சுயநினைவு திரும்பிய பிறகே, குற்றம் சாட்டப்பட்டவர்கள் இந்த தாக்குதலை நடத்தியதற்கான காரணம் தெரியவரும். இருப்பினும் குற்றவாளி பஜன்லாலை பலேரி போலீசார் தேடி வருகின்றனர்.
‘I raise my voice for all’: Chandra Shekhar Azad
“Right now, the country is in the hands of a dictator,” says the founder of the Bhim Army and the Azad Samaj Party.
Published : Apr 28, 2024 16:49 IST - 6 MINS READ

Azad feels that the Bahujan Samaj Party and the Samajwadi Party have become irrelevant in the fight against the BJP. | Photo Credit: By Special Arrangement
Chandra Shekhar Azad, the 38-year-old founder of the Azad Samaj Party (Kanshi Ram), has emerged as a rising figure in Uttar Pradesh’s Dalit political landscape, challenging the dominance of the Bahujan Samaj Party (BSP) leader Mayawati. Azad co-founded the Bhim Army, an organisation that works for the empowerment of Dalits, in 2015. Following unsuccessful talks with the INDIA bloc, he is contesting on his party ticket from Nagina in Uttar Pradesh’s Bijnor district, which went to the polls on April 19.
Azad’s opponents are the Samajwadi Party’s (SP) Manoj Kumar, a retired additional judge; the BSP’s Surendra Pal Singh; and the BJP’s Om Kumar, a three-time MLA from the region. In 2019, the BSP, then in an alliance with the SP, won this reserved seat. With his candidature, Azad hopes to unite marginalised communities and challenge the established party dynamics in Uttar Pradesh. Excerpts from Azad’s interview to Frontline:
Comments
Post a Comment